Padłeś ofiarą oszustwa? Zrób to natychmiast, by ratować pieniądze

Przelew za zakupy został wykonany, ale paczka nie przychodzi, a sprzedawca przestaje odpowiadać. Nie zawsze oznacza to zwykłe opóźnienie: znikające ogłoszenie lub zablokowany kontakt mogą wskazywać na oszustwo. W takiej sytuacji ważne jest szybkie zabezpieczenie pieniędzy i danych oraz zachowanie informacji o transakcji.

Nieuczciwi sprzedawcy wystawiają fikcyjne towary, tworzą strony przypominające prawdziwe sklepy albo podszywają się pod inne osoby. Kupujący może też otrzymać link do fałszywej płatności lub telefon od osoby udającej pracownika banku. Strata nie musi ograniczyć się do wartości zamówienia: login, dane karty czy kod BLIK mogą zostać wykorzystane do kolejnych operacji.

Najpierw zabezpiecz konto i skontaktuj się z bankiem

Gdy pojawi się podejrzenie oszustwa lub wyłudzenia danych, należy niezwłocznie powiadomić bank. Numer infolinii najlepiej znaleźć samodzielnie w aplikacji, na oficjalnej stronie instytucji albo na karcie płatniczej. Nie należy korzystać z numeru przekazanego przez podejrzanego rozmówcę.

Podczas rozmowy warto podać szczegóły płatności i wyjaśnić, co wzbudziło niepokój. Konsultanta można zapytać, czy istnieje jeszcze możliwość zatrzymania przelewu, jakie działania bank może podjąć w celu odzyskania środków oraz czy skontaktuje się z bankiem odbiorcy. Samo zgłoszenie nie gwarantuje zwrotu pieniędzy, jednak szybka reakcja może mieć znaczenie dla dostępnych działań.

Jeśli oszust mógł poznać hasło, dane karty lub kody autoryzacyjne, trzeba poprosić bank o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonej karty lub innych instrumentów płatniczych. Hasła należy zmienić na urządzeniu, co do którego nie ma podejrzeń o infekcję. Z podejrzanego telefonu czy komputera nie powinno się logować do banku, dopóki urządzenie nie zostanie zabezpieczone.

Co zachować przed zgłoszeniem przestępstwa?

Dowody mogą pomóc odtworzyć przebieg zakupu i działania sprzedawcy. Warto zapisać zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu, korespondencji, wiadomości SMS oraz strony otwartej z otrzymanego linku. Należy zachować także potwierdzenie płatności, numer rachunku odbiorcy, kwotę oraz datę i godzinę operacji.

Przydatne są również dane kontaktowe drugiej strony. Po rozmowie telefonicznej dobrze jest zanotować numer oraz najważniejsze informacje przekazane przez rozmówcę. Nie należy usuwać wiadomości ani historii transakcji.

Podejrzenie przestępstwa można zgłosić w najbliższej jednostce Policji lub w prokuraturze. Nie trzeba znać nazwiska sprawcy ani czekać na rozpatrzenie reklamacji przez bank. Na zgłoszenie warto zabrać dokument tożsamości i zgromadzone materiały. Należy opisać, jak doszło do kontaktu ze sprzedawcą, w jaki sposób zapłacono oraz kiedy pojawiły się podejrzenia.

Numer alarmowy 112 jest przeznaczony do sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Samo podejrzenie oszustwa internetowego należy zgłosić Policji albo prokuraturze.

Reklamacja i zgłoszenie podejrzanej strony

Po kontakcie z bankiem należy złożyć reklamację i możliwie dokładnie przedstawić okoliczności zdarzenia. Szanse na odzyskanie pieniędzy zależą między innymi od sposobu płatności, stanu realizacji operacji i szczegółów sprawy.

Osoba, która zapłaciła kartą, może zapytać o chargeback, czyli procedurę obciążenia zwrotnego. Przy przelewie bank może sprawdzić, jakie działania pozwalające spróbować odzyskać środki są dostępne. Żadna z tych dróg nie daje jednak pewności, że pieniądze wrócą do kupującego.

Fałszywy sklep, próbę wyłudzenia danych lub inne zagrożenie internetowe można dodatkowo zgłosić do CERT Polska. Podejrzany SMS z linkiem da się bezpłatnie przekazać na numer 8080. Takie zgłoszenie pomaga w analizie zagrożeń, ale nie zastępuje kontaktu z bankiem ani zawiadomienia organów ścigania.

Uwaga na obietnice odzyskania pieniędzy

Po utracie środków może pojawić się kolejna próba oszustwa. Osoba podająca się za policjanta, prawnika, pracownika banku lub przedstawiciela firmy windykacyjnej może obiecywać szybki zwrot, a następnie żądać zaliczki, danych finansowych albo instalacji programu do zdalnego sterowania urządzeniem.

Nie należy płacić z góry za taką pomoc ani przekazywać rozmówcy haseł, danych karty czy kodów zatwierdzających operacje. W razie wątpliwości najlepiej zakończyć rozmowę i samodzielnie znaleźć oficjalny numer banku lub Policji, aby sprawdzić otrzymane informacje.

Bezpieczniejsze zakupy w internecie

Przed następną transakcją warto sprawdzić wiarygodność sklepu, opinie oraz historię konta sprzedawcy. Ostrożność powinny wzbudzić szczególnie niska cena i presja na natychmiastową płatność. Bezpieczniej korzystać z metod płatności i ochrony kupujących dostępnych w ramach sprawdzonej platformy.

Link do płatności od nieznajomej osoby może prowadzić do podrobionej strony, dlatego przed wpisaniem danych należy sprawdzić adres witryny. Loginów, haseł i kodów autoryzacyjnych nie wolno ujawniać przez telefon ani komunikator. Nie należy też instalować narzędzi do zdalnego dostępu na polecenie rzekomego konsultanta. Przed zatwierdzeniem przelewu trzeba sprawdzić jego odbiorcę, kwotę i cel.

Szybkie powiadomienie banku, zachowanie dowodów i zgłoszenie sprawy odpowiednim organom pomagają ograniczyć skutki oszustwa. Poszkodowany nie powinien obawiać się szukania pomocy: przekazane informacje mogą również uchronić innych kupujących.

Źródło: KPP w Grójcu – Portal polskiej Policji